Vì sao chúng ta phải ngủ? Điều gì xảy ra với não khi bạn chìm vào giấc mơ

Bạn dành khoảng một phần ba cuộc đời để ngủ. Nếu giấc ngủ vô ích, tiến hóa hẳn đã loại bỏ nó từ lâu: một con vật đang ngủ dễ bị săn hơn nhiều so với con vật đang thức. Vậy mà hầu như loài động vật nào có hệ thần kinh đủ phức tạp cũng ngủ. Điều đó gợi ý rằng giấc ngủ làm một việc gì đó rất quan trọng.

Một đêm ngủ trông như thế nào?

Giấc ngủ không phải một khối đồng nhất. Cả đêm, não luân phiên giữa hai trạng thái chính:

• Giấc ngủ không REM (NREM): nhịp tim và hơi thở chậm lại, sóng não chậm dần. Giai đoạn sâu nhất thường gọi là ngủ sóng chậm, khi cơ thể khó bị đánh thức nhất.
• Giấc ngủ REM: mắt chuyển động nhanh, não hoạt động gần giống lúc thức, và phần lớn giấc mơ sống động xảy ra ở đây.

Một chu kỳ NREM–REM kéo dài khoảng 90 phút và lặp lại vài lần mỗi đêm. Giấc ngủ sâu tập trung nhiều ở nửa đầu đêm, còn giấc ngủ REM dài dần về gần sáng.

Não “dọn dẹp” khi ngủ?

Năm 2013, nhóm của Maiken Nedergaard công bố trên tạp chí Science một kết quả gây chú ý: ở chuột, khoảng trống giữa các tế bào não giãn rộng ra trong lúc ngủ, giúp dịch não tủy cuốn đi các chất chuyển hóa, trong đó có beta-amyloid, một protein liên quan đến bệnh Alzheimer, nhanh hơn so với lúc thức.

Điểm cần nhớ: đây là bằng chứng trên động vật. Việc cơ chế này hoạt động tương tự ở người, và nó quan trọng đến đâu, vẫn là chủ đề nghiên cứu đang tiếp diễn.

Nói cách khác, “não tự dọn dẹp khi ngủ” là một giả thuyết có cơ sở, chưa phải kết luận chắc chắn cho con người.

Ngủ bao nhiêu là đủ?

Nhu cầu ngủ khác nhau giữa từng người, nhưng ngủ đều đặn thiếu so với nhu cầu là một yếu tố nguy cơ đáng chú ý đối với sức khỏe.

Vài thói quen giúp ngủ ngon hơn

1. Đi ngủ và thức dậy vào giờ tương đối cố định, kể cả cuối tuần.
2. Giữ phòng ngủ tối, yên tĩnh và mát.
3. Hạn chế caffeine vào chiều tối và tránh dùng màn hình sáng sát giờ ngủ.
4. Nếu mất ngủ kéo dài, hãy đi khám thay vì tự dùng thuốc ngủ.

Giấc ngủ không phải phần thưởng sau khi làm việc xong, mà là một phần của việc làm việc tốt.